Người Sài Gòn có thể nhịn ăn sáng, nhưng hiếm ai bỏ được ly cà phê. Từ chiếc vợt vải trong những quán hẻm hơn 80 năm tuổi, đến ly sữa đá đặc sánh, rồi những ly cà phê muối, cà phê cốt dừa của người trẻ, cà phê ở thành phố này là cả một lịch sử nhỏ. Bài viết đi qua các kiểu cà phê quen thuộc và vài quán lâu năm còn giữ nếp xưa.
Cà phê vợt: cách pha xưa nhất còn sót lại
Cà phê là thói quen buổi sáng của rất nhiều người Sài Gòn. Ảnh minh họa: Louis Hansel / Unsplash
Trước khi phin nhôm phổ biến, người Sài Gòn pha cà phê bằng túi vải, thường gọi là "vợt". Bột cà phê xay mịn được cho vào vợt, chế nước sôi, rồi để chảy xuống ấm hoặc siêu đất. Nước cà phê đậm, thơm và nóng, đến tay khách gần như ngay lập tức.
Theo Tuổi Trẻ, quán cà phê vợt đông nhất vào khoảng 6:30–8:00 sáng. Khách lớn tuổi đọc báo, đánh cờ, trò chuyện với hàng xóm; người trẻ ghé nhiều hơn vào cuối tuần. Một vài quán còn hoạt động:
- Cheo Leo (109/36 Nguyễn Thiện Thuật, Quận 3 cũ): quán có lịch sử hơn 80 năm, nghề pha truyền qua ba đời, vẫn dùng ấm và vợt kiểu cũ.
- Cà phê vợt Phan Đình Phùng (330/2 Phan Đình Phùng, Phú Nhuận): bắt đầu từ xe cà phê rong, nay ở trong hẻm, mở từ sáng sớm đến tối.
- Cà phê vợt chú Thanh (480 Tân Phước, Quận 11 cũ): quán của người Hoa, pha bằng bếp củi và siêu đất.
Cà phê sữa đá và bạc xỉu: "chữ ký" của Sài Gòn
Thời Pháp thuộc, sữa tươi khan hiếm, nên người ta dùng sữa đặc để pha với cà phê. Thêm đá vào cho hợp khí hậu nóng, ly cà phê sữa đá ra đời và trở thành biểu tượng của Sài Gòn. Cà phê thường là robusta, nhỏ giọt từ phin, vị đậm và đắng, cân bằng bởi vị ngọt béo của sữa đặc.
Bạc xỉu là phiên bản "ít cà phê, nhiều sữa", được nhiều người lớn tuổi ở Sài Gòn yêu thích. Tên gọi bắt nguồn từ tiếng Quảng Đông, ý chỉ ly sữa trắng pha chút cà phê.
Cà phê muối, cà phê cốt dừa: làn sóng mới
Quán cà phê ngoài trời là nơi hẹn quen thuộc của người trẻ thành phố. Ảnh minh họa: Irish83 / Unsplash
- Cà phê muối: theo trang Du lịch Việt Nam, món này bắt nguồn từ Huế khoảng năm 2010. Lớp kem sữa có chút muối giúp giảm vị đắng và làm nổi vị ngọt, chứ không làm ly cà phê mặn. Vài năm gần đây, cà phê muối lan rộng khắp Sài Gòn.
- Cà phê cốt dừa: phổ biến từ đầu những năm 2010, kết hợp cà phê robusta đậm với đá xay và nước cốt dừa, vị ngọt mát.
- Cà phê trứng: vốn là đặc sản Hà Nội, có từ thập niên 1940, nay cũng có nhiều quán ở Sài Gòn.
So sánh nhanh các kiểu cà phê
| Kiểu | Vị | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Cà phê vợt (đen, sữa) | Đậm, thơm, nóng | Người thích không khí xưa, uống sáng sớm |
| Cà phê sữa đá | Đậm, đắng, ngọt béo | Người cần tỉnh táo cho ngày làm việc |
| Bạc xỉu | Nhẹ, nhiều sữa | Người mới uống cà phê, ngại đắng |
| Cà phê muối | Đắng dịu, béo, hơi mặn nhẹ | Người thích vị lạ, cân bằng |
| Cà phê cốt dừa | Ngọt, mát, béo | Uống buổi trưa, chiều nóng |
Mẹo thưởng thức cà phê kiểu Sài Gòn
- Đi quán vợt buổi sáng, vì nhiều quán đóng cửa sớm.
- Khuấy đều sữa đá trước khi uống để sữa đặc tan hết, rồi chờ đá tan một chút cho vị dịu lại.
- Uống chậm: cà phê robusta khá mạnh; nếu không quen, hãy gọi bạc xỉu hoặc ít cà phê.
- Thử ly trà đá đi kèm: hầu hết quán Sài Gòn đều có, giúp tráng miệng giữa các ngụm cà phê.
Mỗi kiểu cà phê là một lát cắt của Sài Gòn: chiếc vợt vải của thế hệ trước, ly sữa đá của những buổi sáng vội, và ly cà phê muối của người trẻ hôm nay. Cuối tuần này, thử một quán vợt trong hẻm để thấy thành phố chậm lại một chút. Muốn tìm chỗ ngồi làm việc, bạn có thể xem bài Cà phê làm việc ở Bình Thạnh.
Địa chỉ và giờ bán có thể thay đổi. Bạn nên kiểm tra lại trước khi đến.
Bài viết tham khảo từ:
- Cà phê vợt: Có nơi ở Sài Gòn gì cũng từ từ – Tuổi Trẻ
- Cà phê vợt: những quán lâu năm ở Sài Gòn – Mia.vn
- Giải mã cà phê Việt Nam: cà phê sữa đá, cà phê trứng, cà phê cốt – Du lịch Việt Nam
Q.House tổng hợp
