"Hợp đồng thuê nhà mình viết tay, không công chứng, liệu có giá trị không?" Đây là câu hỏi rất nhiều người thuê nhà băn khoăn, nhất là khi lỡ xảy ra tranh chấp về tiền cọc hay chủ nhà đòi lấy lại nhà. Câu trả lời ngắn gọn: theo luật hiện hành, hợp đồng thuê nhà ở không bắt buộc công chứng, nhưng bắt buộc phải lập thành văn bản. Vậy khi nào nên công chứng, và một hợp đồng "đủ chuẩn" cần có gì?
Bài viết tóm tắt quy định của Luật Nhà ở 2023 và gợi ý cách làm hợp đồng chặt chẽ dù không công chứng.
Luật nói gì: phải bằng văn bản, không bắt buộc công chứng
| Nội dung | Quy định | Căn cứ |
|---|---|---|
| Hình thức hợp đồng | Hợp đồng về nhà ở, kể cả thuê nhà, do các bên thỏa thuận và phải lập thành văn bản | Điều 163 Luật Nhà ở 2023 |
| Công chứng, chứng thực | Cho thuê nhà ở không phải công chứng, chứng thực, trừ khi các bên có nhu cầu | Điều 164 khoản 2 Luật Nhà ở 2023 |
| Thời điểm có hiệu lực | Do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận thì có hiệu lực từ thời điểm ký kết | Điều 164 khoản 2 Luật Nhà ở 2023 |
Như vậy, một hợp đồng thuê viết tay hoặc đánh máy, có đủ chữ ký của hai bên, vẫn có giá trị pháp lý. Điều quan trọng là có văn bản và nội dung đủ rõ ràng. Thỏa thuận miệng thì rất khó chứng minh khi có tranh chấp.
Khi nào nên công chứng hoặc chứng thực
Hợp đồng thuê có giá trị pháp lý khi lập thành văn bản, có chữ ký hai bên. Ảnh: Q.House
Dù không bắt buộc, bạn có thể cân nhắc công chứng hoặc chứng thực trong các trường hợp sau:
- Hợp đồng dài hạn, giá trị lớn: thuê nguyên căn, thuê vài năm, đặt cọc nhiều tháng.
- Không quen biết chủ nhà, hoặc chủ nhà ủy quyền cho người khác ký thay.
- Nhà thuộc sở hữu chung của nhiều người, cần xác nhận đủ chữ ký đồng ý cho thuê.
- Thuê để kinh doanh kết hợp ở, cần hợp đồng làm hồ sơ đăng ký kinh doanh.
Công chứng giúp xác minh danh tính, thẩm quyền ký kết của các bên và lưu giữ bản gốc tại tổ chức hành nghề công chứng. Chi phí và thủ tục thì bạn nên hỏi trực tiếp văn phòng công chứng.
Một hợp đồng thuê "đủ chuẩn" cần có gì
Theo Điều 163 Luật Nhà ở 2023, hợp đồng về nhà ở cần có các nội dung chính sau. Với người thuê, đây cũng là checklist khi đọc hợp đồng chủ nhà đưa:
- Thông tin các bên: họ tên, số định danh cá nhân, địa chỉ của bên cho thuê và bên thuê.
- Mô tả căn nhà: địa chỉ, diện tích, trang thiết bị, nội thất đi kèm.
- Giá thuê và các khoản phí khác (điện, nước, dịch vụ, gửi xe), cách điều chỉnh giá.
- Thời hạn và phương thức thanh toán.
- Thời điểm bàn giao nhà và thời hạn thuê.
- Quyền và nghĩa vụ của mỗi bên, kể cả trách nhiệm sửa chữa.
- Cam kết, thỏa thuận khác như tiền cọc, chấm dứt trước hạn.
- Ngày hiệu lực, ngày ký và chữ ký của các bên.
Xem thêm cách ghi điều khoản tiền cọc trong bài Tiền cọc thuê nhà: Khi nào được trả lại.
Không công chứng vẫn chặt chẽ: 5 việc nên làm
- Kiểm tra giấy tờ chủ nhà: căn cước, giấy chứng nhận quyền sở hữu hoặc giấy tờ chứng minh quyền cho thuê. Nếu người ký không phải chủ nhà, yêu cầu giấy ủy quyền.
- Ký hai bản, mỗi bên giữ một bản, ký nháy từng trang.
- Đính kèm biên bản bàn giao có ảnh, video tình trạng căn nhà và nội thất.
- Chuyển khoản tiền cọc và tiền thuê, ghi rõ nội dung, thay vì đưa tiền mặt không biên nhận.
- Lưu tin nhắn, email trao đổi về các thay đổi; mọi điều chỉnh nên làm thành phụ lục có chữ ký.
Hợp đồng thuê và thủ tục tạm trú
Hợp đồng thuê nhà bằng văn bản cũng là giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp khi bạn đăng ký tạm trú. Vì vậy, dù thuê ngắn hay dài, bạn nên yêu cầu có hợp đồng ghi rõ tên mình. Hướng dẫn chi tiết trong bài Đăng ký tạm trú khi thuê nhà qua VNeID.
Sai lầm thường gặp
- Chỉ thỏa thuận miệng hoặc qua tin nhắn rời rạc, không có văn bản ký kết.
- Ký với người không có quyền cho thuê, như người thuê lại không được chủ nhà đồng ý.
- Không ghi rõ tiền cọc và điều kiện hoàn cọc, dễ tranh chấp khi trả nhà.
- Nghĩ rằng không công chứng thì hợp đồng vô hiệu, nên xem nhẹ việc ghi đầy đủ nội dung.
Công chứng là lựa chọn thêm, không phải bắt buộc. Điều thật sự bảo vệ bạn là một hợp đồng bằng văn bản, ghi rõ ràng, có chữ ký và có bằng chứng thanh toán đi kèm.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý. Với trường hợp cụ thể, bạn nên tham khảo luật sư hoặc tổ chức hành nghề công chứng.
Bài viết tham khảo từ:
- Có bắt buộc phải lập hợp đồng thuê nhà bằng văn bản? – Báo Pháp luật Việt Nam
- Hợp đồng thuê nhà có cần phải công chứng không? – Thư Viện Nhà Đất
- Hợp đồng về nhà ở nào không bắt buộc phải công chứng, chứng thực? – Thư Viện Pháp Luật
Q.House tổng hợp
