Đi làm về, bạn thấy đồ đạc trong phòng bị xê dịch; hỏi ra mới biết chủ nhà đã mở cửa vào "kiểm tra" lúc bạn vắng mặt. Nhiều người thuê nhà từng gặp chuyện này và không biết mình có quyền phản đối hay không. Câu trả lời của pháp luật khá rõ: phòng thuê là chỗ ở của người thuê, và chủ nhà không được tự ý vào khi chưa có sự đồng ý.
Bài viết tóm tắt các quy định liên quan, những trường hợp chủ nhà có thể vào phòng, và người thuê nên làm gì để tự bảo vệ.
Phòng thuê là "chỗ ở" của người thuê
Điều 22 Hiến pháp 2013 quy định mọi người có quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở, và không ai được tự ý vào chỗ ở của người khác nếu không được người đó đồng ý. Theo Luật sư Việt Nam (LSVN), khái niệm chỗ ở được hiểu rộng, gồm nhà riêng, phòng ở trong ký túc xá, phòng trọ, căn hộ thuê.
Khi hai bên đã ký hợp đồng và giao nhà, quyền sử dụng phòng trong thời hạn thuê thuộc về người thuê. Bộ luật Dân sự 2015 cũng quy định bên cho thuê nhà có nghĩa vụ bảo đảm cho bên thuê sử dụng ổn định nhà trong thời hạn thuê. Việc chủ nhà sở hữu căn nhà không đồng nghĩa với quyền ra vào phòng đã cho thuê bất cứ lúc nào.
Khi nào chủ nhà có thể vào phòng
| Tình huống | Chủ nhà có được vào không |
|---|---|
| Người thuê đồng ý (có mặt hoặc đồng ý qua tin nhắn) | Được |
| Hợp đồng có điều khoản kiểm tra, bảo trì định kỳ, có báo trước và người thuê đã đồng ý lịch | Được, theo đúng thỏa thuận |
| Sự cố khẩn cấp: cháy, chập điện, vỡ ống nước gây nguy hiểm, không liên lạc được người thuê | Có thể vào để xử lý sự cố, nên có người làm chứng và báo ngay cho người thuê |
| Chủ nhà "muốn kiểm tra", nghi ngờ, hoặc đòi tiền thuê | Không được tự ý vào |
| Người thuê nợ tiền, chủ nhà khóa cửa, dọn đồ ra ngoài | Không được; muốn chấm dứt hợp đồng phải theo thủ tục luật định |
Ngay cả khi có lý do chính đáng, chủ nhà vẫn nên báo trước, chọn thời điểm người thuê có mặt hoặc mời người làm chứng (bảo vệ, tổ dân phố), và lập biên bản nếu có xử lý sự cố.
Tự ý vào phòng có thể bị xử lý thế nào

Trong thời hạn thuê, phòng thuê là chỗ ở được pháp luật bảo vệ của người thuê. Ảnh: Q.House
Theo phân tích của luật sư trên LSVN, hành vi xâm phạm chỗ ở của người khác được quy định tại Điều 158 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017), gồm các hành vi như khám xét trái pháp luật, đuổi trái pháp luật người khác khỏi chỗ ở, chiếm giữ chỗ ở hoặc cản trở người đang ở hợp pháp, và tự ý xâm nhập chỗ ở của người khác.
- Khung cơ bản: phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm, hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.
- Khung tăng nặng: phạt tù từ 1 đến 5 năm nếu có tổ chức, lợi dụng chức vụ, phạm tội 2 lần trở lên, làm người bị hại tự sát hoặc ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự.
Không phải trường hợp nào cũng bị xử lý hình sự; việc đánh giá phụ thuộc vào hành vi, mức độ và hậu quả cụ thể. Ngoài ra, nếu việc vào phòng gây mất mát, hư hỏng tài sản, chủ nhà có thể phải bồi thường thiệt hại theo quy định dân sự.
Người thuê nên làm gì
- Thỏa thuận rõ trong hợp đồng: chủ nhà chỉ vào phòng khi người thuê đồng ý, phải báo trước bao lâu, xử lý sự cố khẩn cấp ra sao.
- Kiểm kê tài sản khi nhận phòng bằng biên bản kèm ảnh chụp, gồm cả đồ của chủ nhà và đồ cá nhân giá trị.
- Đề nghị thay ổ khóa (hoặc đổi mã khóa điện tử) khi nhận phòng, ghi rõ ai giữ chìa khóa dự phòng.
- Khi phát hiện chủ nhà tự ý vào: chụp ảnh hiện trạng, lưu tin nhắn, camera (nếu có); trao đổi bằng văn bản và yêu cầu chủ nhà cam kết không lặp lại.
- Nếu bị mất đồ hoặc bị đe dọa: trình báo công an phường nơi có căn nhà; tranh chấp dân sự có thể hòa giải tại cơ sở hoặc khởi kiện tại Tòa án.
Lưu ý cho chủ nhà
- Đưa quy định ra vào phòng vào hợp đồng ngay từ đầu, tránh tranh cãi về sau.
- Luôn báo trước khi cần kiểm tra, sửa chữa; hẹn giờ người thuê có mặt.
- Không dùng việc vào phòng để gây áp lực đòi tiền hoặc ép người thuê dọn đi. Khi người thuê vi phạm, hãy chấm dứt hợp đồng đúng thủ tục. Xem thêm bài Chủ nhà tăng giá thuê giữa hợp đồng: được không?
Một hợp đồng ghi rõ quyền và nghĩa vụ của mỗi bên, cùng thói quen báo trước và tôn trọng không gian riêng, là cách đơn giản nhất để cả người thuê và chủ nhà yên tâm trong suốt thời gian thuê.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý. Với tình huống cụ thể, bạn nên tham khảo ý kiến luật sư hoặc cơ quan có thẩm quyền.
Bài viết tham khảo từ:
- Xâm phạm chỗ ở của người khác bị xử lý thế nào? – Luật sư Việt Nam
- Chủ nhà tự ý vào phòng trọ có vi phạm quyền riêng tư không? – Công ty Luật ACC
Q.House tổng hợp