Đi làm về, phát hiện chiếc xe máy để trước phòng không cánh mà bay, hoặc laptop để trong phòng trọ "không khóa kỹ" bỗng dưng mất tích – nhiều người thuê nhà từng rơi vào tình huống này và bối rối không biết nên đòi chủ nhà bồi thường hay tự chịu thiệt. Câu trả lời, theo các luật sư, không đơn giản là "có" hay "không": nó phụ thuộc phần lớn vào những gì hai bên đã thỏa thuận.
Nguyên tắc chung: ai giữ tài sản, người đó chịu rủi ro
Theo Báo Pháp Luật, nguyên tắc cơ bản trong quan hệ thuê nhà là mỗi người tự chịu trách nhiệm bảo quản tài sản của chính mình. Chủ nhà chỉ phải bồi thường khi có thể chứng minh được ba điều: người thuê thực sự bị thiệt hại, chủ nhà có hành vi trái pháp luật hoặc có lỗi, và lỗi đó là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc mất tài sản (ví dụ: kẻ trộm đột nhập được là do chủ nhà sơ suất, không khóa cổng theo cam kết).
Căn cứ được nhắc đến là Điều 584 và 585 Bộ luật Dân sự: người xâm phạm tài sản của người khác phải bồi thường, và thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ, kịp thời. Nhưng đây là quy định chung về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng – để áp dụng được, vẫn cần chứng minh được lỗi của chủ nhà.
Khi nào chủ nhà có thể phải bồi thường
Việc hợp đồng có ghi rõ trách nhiệm giữ tài sản hay không quyết định phần lớn việc chủ nhà có phải bồi thường khi mất đồ. Ảnh minh họa: Unsplash
Theo Luật Dương Gia, mức độ trách nhiệm của chủ nhà phụ thuộc vào từng tình huống cụ thể:
| Tình huống | Trách nhiệm của chủ nhà |
|---|---|
| Hợp đồng có điều khoản chủ nhà nhận bảo quản tài sản (ví dụ: giữ xe, có bảo vệ, thu phí gửi xe) | Phải bồi thường nếu chứng minh được mất đồ do lỗi của chủ nhà |
| Hợp đồng có thỏa thuận cụ thể về mức bồi thường khi mất xe/đồ | Thực hiện theo đúng thỏa thuận đã ký |
| Có cam kết miệng rằng chủ nhà chịu trách nhiệm giữ tài sản | Chủ nhà chịu một phần trách nhiệm, nhưng khó chứng minh hơn hợp đồng bằng văn bản |
| Không có hợp đồng, không có cam kết giữ tài sản, không thu phí gửi xe | Chủ nhà thường không có nghĩa vụ bồi thường |
Khi nào người thuê phải tự chịu trách nhiệm
Ngược lại, nếu phòng trọ, căn hộ chỉ cho thuê đơn thuần – không có điều khoản giữ hộ tài sản, không thu phí trông xe, không có bảo vệ hay camera theo cam kết – thì phần lớn trách nhiệm bảo quản đồ đạc thuộc về người thuê. Khi đó, việc đầu tiên nên làm là trình báo công an phường nơi xảy ra vụ việc để được hỗ trợ điều tra, thay vì chỉ đòi chủ nhà bồi thường.
Ở chiều ngược lại, nếu chính người thuê làm hư hỏng đồ đạc của chủ nhà (bàn ghế, thiết bị trong phòng), theo Luật Minh Khuê, đây cũng là quan hệ dân sự: nếu không có biên bản bàn giao ban đầu, việc xác định ai chịu trách nhiệm hư hỏng sẽ khó hơn, nhưng về nguyên tắc, hư hỏng xảy ra trong thời gian thuê thường được xem là trách nhiệm của người đang sử dụng, trừ khi chứng minh được là lỗi có từ trước.
Người thuê nên làm gì để phòng ngừa
- Đọc kỹ hợp đồng trước khi ký: xem có điều khoản nào về việc chủ nhà/bảo vệ giữ hộ tài sản chung (xe, đồ để ở khu vực chung) hay không.
- Yêu cầu ghi rõ bằng văn bản nếu chủ nhà cam kết giữ xe, có bảo vệ, có camera – tránh chỉ thỏa thuận miệng.
- Tự trang bị khóa riêng, camera cho phòng và khu vực để xe nếu điều kiện cho phép.
- Mua bảo hiểm tài sản cá nhân (xe, thiết bị điện tử) nếu sở hữu tài sản giá trị cao.
- Khi xảy ra mất mát: trình báo công an ngay, giữ lại hình ảnh camera (nếu có), và trao đổi với chủ nhà bằng văn bản để có căn cứ nếu cần giải quyết tranh chấp sau này.
Một hợp đồng ghi rõ ràng trách nhiệm của mỗi bên, từ việc giữ xe đến việc bảo quản tài sản trong phòng, là cách đơn giản và hiệu quả nhất để tránh những tranh cãi không đáng có khi có sự cố xảy ra.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý. Với tình huống cụ thể, bạn nên tham khảo ý kiến luật sư hoặc cơ quan có thẩm quyền.
Bài viết tham khảo từ:
- Mất xe ở phòng trọ, chủ nhà có phải bồi thường không? – Báo Pháp Luật
- Mất xe khi ở trọ, chủ trọ có trách nhiệm bồi thường không? – Luật Dương Gia
- Phòng trọ bị hư hỏng thì người thuê trọ có phải sửa chữa? – Luật Minh Khuê
Q.House tổng hợp